Aart en Afrika

Wat vind je van IBK als president van Mali?

Aart van der Heide. Deze vraag werd mij vanmorgen gesteld door iemand die bevriend is met IBK of Ibrahim Boubacar Keita de gekozen president van Mali. Ik ben halverwege het prachtige boek van Maarten van Heems waarin hij schrijft hoe hij als dependent van een Nederlandse diplomate Mali heeft beleefd.

Prachtig boek omdat ik zoveel herken en hij ook over IBK schrijft. Maarten schrijft o.a. over de chaos maar is dit chaos? Er zitten heel veel patronen in die allen hun oorsprong hebben in deze oude cultuur.

IBK is een Keita en daarbij ook een slim politicus. In Bamako noemt mijn oud OXFAM collega hem een Malinké-koning. Ja, zo leeft hij ook. Hij is constant op reis in z’n mooie presidentiele vliegtuig. Hij was afgelopen dagen op de inhuldiging van Ali Bongo van Gabon. IBK was bevriend met z’n vader Oumar Bongo en in Mali laat een oudere man nooit de kinderen van z’n vriend in de steek.

Wat ik goed aan IBK vind is dat hij de gehele oppositie binnen boord krijgt. Iedere keer zie ik op de website van de Presidence uitgebreide fotoseries hoe oppositieleden bij hem op bezoek komen. Soumaila Cissé, Oumar Mariko, Boubeye Maiga als hoofd van het presidentieel bureau. Alleen Tiébélé Dramé de schoonzoon van oud president Alpha Oumar Konare nog niet maar ik verwacht dat die binnenkort ook op bezoek komt. Verder vind ik goed dat IBK op al zijn reizen zijn vrouw Ami Maiga meeneemt. Zij houdt ook toespraken zowel in Mali als daarbuiten. IBK is wel goed bevriend met president Hollande van Frankrijk maar deze is in eigen land niet populair.

IBK is een echte Malinees. Je praat net zolang met je opponenten tot je het eens bent. In het Frans noemen ze dat de concertation. Ruzies worden altijd bijgelegd want daar zorgen de oudere mannen en zeker vrouwen wel voor. Wij noemen dat hier polderen en draagvlak scheppen. Malinezen zijn daar meesters in. Wij kunnen daarvan nog veel leren.

Mali moet je begrijpen. Dat kun je alleen als je daar geleefd en gewerkt hebt. Daarom is het boek van Maarten van Heems zo interessant. Maar nog beter is het om het boek ‘La Charte du Manden’ van Youssouf Tata Cissé te lezen. Dit boek geeft uitleg hoe in Mali besluiten worden genomen via in ingewikkeld stelsel van overlegstructuren. Het is antropologie en gebaseerd op historische kennis. Ook IBK werkt zo. Voor ons lijkt dat een chaos maar er zit een heel duidelijke en menselijke logica in.

Maar IBK is een oude man wordt er dan gezegd. Hij kan toch beter een rustig leven leiden in weelde. Wij begrijpen dat niet want onze cultuur zit anders in elkaar. Mevrouw Schippers zegt dat ze onze cultuur superieur vindt. Mag ze vinden maar het getuigt niet van belangstelling voor andere culturen. En een slimme oude man weet hoe hij jonge mensen – mannen en vrouwen – moet motiveren en ook achter zich te krijgen. Je laat ze voor je werken en betaalt ze goed. Hij weet heel goed hoe in de traditionele gemeenschap besluiten worden genomen. Hij kent ook heel goede het westerse denken. Hij kent ook de naïviteit van de blanken. Malinezen zijn kunstenaars in het flatteren van blanken. Intussen manipuleren ze ook super slim. IBK is ook een slimme man die helaas wel van luxe en weelde houdt. Malinezen zullen dat bekritiseren maar hij weet ook heel goed dat ze ook zullen denken dat hij het voor elkaar heeft kunnen krijgen.

Wij dachten te geloven in onze vorm van democratie en de instituties. We exporteren dat naar o.a. landen als Mali zonder hun democratische gewoonten te kennen. Het NIMD – Nederlands Instituut voor Meer-Partijen Democratie – probeert bijv. in Mali op verscheidene terreinen ons systeem over te planten terwijl in Nederland ons stelsel nogal onder zware kritiek te lijden heeft. Het NIMD is opgezet door onze politieke partijen en die weten heel goed hoe David van Reybrouck en ook Maurice de Hond het stelsel bekritiseren. IBK weet dat heel goed. Mali heeft ons stelsel overgenomen – hebben we dat opgedrongen met een zak met veel geld? – maar het functioneert eigenlijk helemaal niet. Waarom het niet functioneert zoeken we niet uit. Martin van Vliet heeft dat op een prachtige manier uitgezocht maar werkt nu voor Koenders. Koenders heeft zijn missie in Mali nog met één jaar kunnen verlengen maar wel in afgeslankte vorm. IBK weet dat allemaal en speelt ermee. Eigenlijk doet IBK het heel goed volgens onze normen maar hij weet ook heel goed waarom deze instituties bij ons nogal gebrekkig werken. Eigenlijk heb ik veel bewondering voor hem. Hopelijk hebben de Malinezen dat ook. Een Keita die zowel een ‘edelman’ is in Mali en naar ons toe een ‘griot’ of hofnar! Knap hoor!

Meer artikelen over

Reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *