Aart en Afrika

Waarom is Azawad niet de oplossing?

Aart van der Heide. Historisch gezien was de vormgeving van de staat Mali een ‘weeffout’ van de Fransen. Hoe deze beslissing genomen werd is echter niet goed bekend. We weten nu dat o.a. de MNLA voor de optie Azawad kiest. Maar, het bewind in Bamako van president Ibrahim Boubacar Keita is daar weer faliekant tegen: ‘Le Mali est indivisible’. Zelfs de door veel Toearegs gewenste federalisering is voor Bamako onbespreekbaar. Waarom is verandering moeilijk te accepteren?

Dat de Fransen bij de onafhankelijkheid een weeffout hebben gemaakt is duidelijk. Dat Toearegs een eigen staat willen is ook begrijpelijk, maar wat zouden we daarvan kunnen verwachten? Zelf vrees ik een scenario zoals in Zuid Soedan of Somalië.
Dat Toearegs een volk zijn staat buiten kijf, ze hebben een eigen taal die tot de Berber-talen behoort. Ze hebben een sterke sociale traditie van clans, nomadische leefwijze, veeteelt en handel. En wat heel belangrijk is in dit verband: een cultuur waar zwarte slaven, de Belhas, bestonden die in het zuiden waren geroofd. Wat ze echter niet hebben is ervaring om in een staat te leven of onder een feodaal koningshuis. Staatsstructuren, hoe primitief ook, hebben ze nooit gekend. De steden Gao en Tombouctou zijn daarbij ook geen toearegbolwerken alhoewel ze daar wel al eeuwen hebben geleefd. De meest gesproken talen in deze steden waren en zijn vooral het Shonray. De bevolking van Azawad is ook niet overwegend toeareg maar in het zuiden vooral Shonray, Arabieren en Peuhl. Veel zwarte Belhas hebben of een Toearegnaam aangenomen waarin altijd Ag (= zoon van) of Walet (= dochter van) voorkomt of ze hebben een naam uit het zuiden van Mali aangenomen.
Ik ken vele Traoré’s, Yattara’s, Dicko’s etc. die Belhas zijn maar een naam van andere etnische groepen hebben aangenomen. In Azawad is de Belha famalie Yattara erg bekend. Veel leden van deze familie hebben universitaire graden en zelfs doctor titels doordat ze in de VS zijn gepromoveerd. In de regering onder Alpha Oumar Konaré zat o.a. Odette Yattara als minister. Een groot voorvechter van de mensenrechten in de stad Tombouctou was pasteur Nouh Yattara die leider was van de protestantse kerk in Tombouctou, een wijs man. Hij had o.a. een centrum voor kansarme meisjes opgezet waar ze een klassieke opleiding huishoudkunde kregen naar het voorbeeld van onze vroegere huishoudscholen. Deze centra waren heel populair en menige jonge dochter van lokale notabelen liet zich ook inschrijven. Ook in Gao bestond een dergelijk centrum met enorme wachtlijsten. Pasteur Nouh Yattara is na de inval van de Jihadisten met zijn familie naar de USA gevlucht alwaar hij politiek asiel heeft gekregen.
Zijn neef, Mohammed Yattara, was professeur aan de Ecole Biblique in Gao. Dit was een centrum dat in de gehele sous-region, dus de buurlanden, bekend stond en waar vele jonge Afrikanen – mannen en vrouwen – kwamen om het beroep van voorganger te leren. Mohammed Yattara of professeur zoals wij hem altijd noemden heeft een doctorsgraad aan een Amerikaanse universiteit gehaald en doceert nu in Bamako. Zijn vrouw, Fatimata Bagayoko, is een echte Bambara en een oprecht christen.
Ook heb ik bekeerde blanke Toearegs gekend in Gao die trouwden met Shonrays of andere buitenlanders. Ze waren allen in hun gemeenschap geaccepteerd en hadden veel sociale programma’s. De zuidelijke rand van het gebied dat Azawad heet kende veel christengemeenschappen in Diré, Niafounké, Tombouctou, Gao en zelfs in Menaka. In deze gebieden zijn veel Amerikaanse zendelingen actief geweest zoals ook in het land van de Dogons. De leider van de protestantse gemeenschap in Mali is lange tijd referent Kassoum Keita geweest, een familielid van de huidige president.
Mali heeft vele jaren een systeem gekend waar Malinezen met een andere godsdienst als de islam altijd gerespecteerd waren. De grote offerfeesten van de moslims werden volop meegevierd door de christenen. De feestdagen van de christenen werden ook gevierd door de moslims. Op kerstavond gaan in Bamako ook alle moslims dansen waarbij zowel de mannen als de vrouwen op zijn best gekleed gaan. De mannen in pak met stropdas en de vrouwen in mooie jurken. Dit is de kleding van de westerse maatschappij.
Het noorden van Mali onafhankelijk maken is voor mij geen optie. Ik vrees dat het een Zuid Soedan wordt waar de verschillende groepen elkaar zullen bevechten. Federalisering zou een optie zijn maar dat willen zelfs de gewapende Toeareggroepen niet.
Alle buitenlanders zeggen nu hetzelfde. Je moet het noorden van Mali ontwikkelen maar ik zeg dan altijd dat dat al volop is geprobeerd. De beste lycea in Mali stonden altijd in Tombouctou en in Gao. Veel academici die uit het noorden komen hebben prima banen en hebben ook tot in Bamako machtige posities. De huidige minister van defensie Boubey Souleymou Maiga komt uit Gao en heeft daar nog heel veel familie. De grote oppositieleider Soumaila Cissé komt uit Baniake dat in de Region de Tombouctou ligt. Boureima Allaye Touré, de president van de Conseil National de la Société Civile, komt uit Koumaira dat ook onder Tombouctou valt. Voor Malinezen kan Azawad niet onafhankelijk worden. De geschiedenis heeft ze te veel met elkaar verweven ondanks de weeffout van de Franse kolonisator.

Ik heb al meerdere malen geschreven dat we moeten uitzoeken waarom het mis is gegaan. Hierbij zal vooral de tijd van president ATT goed onderzocht moeten worden. Waarom heeft hij het noorden te grabbel gegooid? Waarom heeft hij alle gewapende toearegkrijgers uit Libië toegelaten met hun wapentuig? Waarom heeft hij geheime afspraken met de Al Qaida-bewegingen gemaakt? Waarom hebben wij in het westen zitten slapen?
De problemen in het noorden van Mali kunnen niet met wapens worden opgelost. Ook de MINUSMA kan dit niet. Mali zal dit zelf moeten oplossen met hulp van zijn belangrijkste buurlanden. Ik hoop dat Koenders en zijn spindoctors dit ook zullen lezen.

Meer artikelen over

Reacties

2 Replies to “Waarom is Azawad niet de oplossing?

  1. Een cultuur waar zwarte slaven, de Belhas, bestonden die in het zuiden waren geroofd. Is niet van de Touaregs, maar was oorspronklijk van de koninkrijk der West Soudan en de arabieren en later van de Europeanen. De Touaregs hebben ook later daar aan meegedaan o.a. door de invloed van de arabieren en de Europeanen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *