Focus op Liberia en Mali

Verkiezingen in Liberia: oppositie net zo verdeeld als de regeringspartij

Fred van der Kraaij. Weinigen zullen wakker liggen van de komende verkiezingen in Liberia, maar de afgelopen 25 jaar heeft Liberia al twee keer voor veel ellende en chaos gezorgd in West Afrika.

De eerste keer was tijdens de twee burgeroorlogen die Liberia verwoestten (tussen 1989 en 2003) en tot grote vluchtelingenstromen naar de buurlanden leidden. De tweede keer was met de recente Ebola epidemie, die tienduizenden slachtoffers maakte in Liberia, Guinee en Sierra Leone, maar die ook de bevolking in buurlanden bedreigde. Als de vlam in de pan slaat tijdens de aanloop naar de algemene en presidentiële verkiezingen, tijdens de verkiezingen eind 2017, of na afloop, dan is er grote kans dat de gevolgen niet beperkt blijven tot Liberia zelf, dat met zijn ruim vier miljoen inwoners een van de armste landen in West Afrika is.

Liberia is een klein land in de regio, maar heeft altijd veel invloed gehad op de buurlanden. Toen andere gebieden in West Afrika nog een kolonie waren van Engeland, Frankrijk of Portugal, was de regering in Monrovia voor veel onafhankelijkheidsstrijders in deze koloniën een lichtend voorbeeld: Liberia was al in 1847 gecreëerd als onafhankelijk land – door voormalige slaven uit de Verenigde Staten. Weinigen wisten dat de regering in Monrovia een regering van een minderheid was – afstammelingen van deze ex-slaven – die de meerderheid van de bevolking zwaar onderdrukte en discrimineerde, en uitsloot van het bestuur van het land. Pas in 1980 kwam hieraan een einde, met een bloedige militaire staatsgreep, maar de erop volgende strijd om de macht werd een opmaat voor meer chaos. Tegen deze achtergrond moeten we de huidige politieke schermutselingen in de aanloop naar de verkiezingen van 2017 zien. De Liberiaanse President Ellen Johnson Sirleaf, Afrika’s eerste democratisch gekozen vrouwelijke president, zal na twee ambtstermijnen de macht overdragen. De Grondwet van Liberia verbiedt een derde ambtstermijn, dat respecteert zij en daarvoor verdient zij alle lof. Zij laat met haar besluit zien dat Liberia serieuze stappen zet op het pad naar meer democratie. Het democratisch proces in Liberia wordt echter bedreigd door corruptie, door de enorme politieke versnippering en door de lidtekens van de twee vreselijke burgeroorlogen, die naar schatting 200.000 doden tot gevolg hadden en een veelvoud aan getraumatiseerden.

In een vorige bijdrage, van 8 september j.l., heb ik hier geschreven over de dreiging die van de overal aanwezige corruptie uitgaat. Liberia is rijk aan grondstoffen, maar corrupte buitenlandse investeerders en even corrupte hooggeplaatste Liberianen hebben meer oog voor het eigenbelang dan voor het algemeen belang. Hetzelfde geldt voor veel leiders van politieke partijen. Partijprogramma’s bestaan niet. Sommige leiders van politieke partijen claimen een tribale of regionale aanhang, anderen hameren op het falen van de huidige regering om het bestaan van arme Liberianen te verlichten. Op dit moment zijn al 23 politieke partijen ingeschreven om mee te doen aan de verkiezingen en naar verwachting zullen er nog minstens 20 volgen. De meeste zijn kansloos. Dat weten de leiders van deze partijen, die in veel gevallen zelf achter de creatie van deze politieke partij zaten, ook wel. Het gaat hen vooral om het met de macht samenhangende opstapje naar (veel) geld. De hoogste prijs is natuurlijk de macht in de ‘Executive Mansion’, het presidentieel paleis. De presidentskandidaten die een serieuze kans maken zijn op de vingers van één hand te tellen. Onlangs deden 12 oppositiepartijen een poging de gelederen te sluiten en zij sloten een pact, tegen de zittende partij van President Sirleaf, maar nog geen 48 uur na het sluiten van de samenwerkingsovereenkomst gingen enkele van de politieke leiders alweer rollenbollend over straat (niet letterlijk gelukkig).
De regeringspartij is al even verdeeld. De grote kanshebber voor de hoogste prijs, de Executive Mansion, is de huidige Vicepresident, Joseph Boakai. Binnen zijn partij is niet iedereen gelukkig met zijn nominatie. De voorzitter van deze politieke partij, die onlangs werd gearresteerd op verdenking van corruptie, heeft zelf ambities. Vicepresident Boakai wordt zowel binnen als buiten de partij verweten dat hij als voormalige minister van Landbouw verantwoordelijk was voor het uitgeven van vergunningen aan grote plantage-ondernemingen, waarmee ’land grab’ in de hand werd gewerkt.
Een ander ernstig verwijt is dat hij de afgelopen tien jaren als een mak schaap achter President Sirleaf heeft gelopen. Met name haar gebrek aan initiatief om een begin te maken met nationale verzoening – na de burgeroorlogen – en haar tegenwerking om daders van oorlogsmisdaden en mensenrechtenschendingen te vervolgen hebben veel kwaad bloed gezet. Onlangs verklaarde zij in een interview met het gezaghebbende ‘Foreign Policy Magazine’ dat het nu te laat is om de verantwoordelijken hiervoor, die inmiddels gekozen zijn door het volk (in het parlement), te vervolgen. Velen zullen haar dit erg kwalijk nemen. Eerst houdt ze juridische vervolging van verdachten van oorlogsmisdaden tegen en vervolgens zegt ze dat het er nu te laat voor is! Haar tegenstanders wijzen erop dat zij veel militieleiders uit de burgeroorlogen de hand boven het hoofd heeft gehouden en goed betaalde banen in de regering heeft gegeven. Zij heeft erkend de burgeroorlog mede te zijn begonnen, samen met de inmiddels veroordeelde Charles Taylor. Een van de belangrijkste ‘warlords’ die vrij rond loopt is Prince Johnson. Hij gaf zijn militie opdracht om de gevangen genomen President Doe dood te martelen en liet dit filmen. De video is nog steeds te zien via YouTube. Prince Johnson is inmiddels senator, gekozen voor ‘zijn‘ provincie, waar hij nog steeds grote aanhang heeft en hij is ook een van de vele presidentskandidaten. Afgelopen week kwam hij weer in het nieuws en voorspelde hij een volksopstand ‘indien de oorzaken die aan de burgeroorlogen ten grondslagen lagen, niet met grote urgentie zouden worden aangepakt’. De hypocrisie ten top. Een van de belangrijkste oorzaken van de burgeroorlog was een gebrekkig functionerende rechtsstaat. Ik vrees dat Prince Johnson nog veel van zich zal laten horen de komende maanden. Alle reden om de ontwikkelingen in Liberia nauwlettend te blijven volgen.

Wilt u meer weten over Liberia? Lees dan: ‘Liberia: Van vrijheidsideaal naar verloren paradijs’ of de (geactualiseerde) Engelse vertaling: ‘Liberia: From the Love of Liberty to Paradise Lost’, uitgegeven door het Afrika Studie Centrum Leiden en aldaar te bestellen (15 euro excl porto).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *