Aart en Afrika

Tout est dans les mains de Dieu: Bamako today

Aart van der Heide. Bamako is een wereldstad geworden. Schattingen van het aantal mensen dat er leeft zeggen meer dan 3 miljoen. Niemand kent het werkelijke cijfer. Het aantal vooral nieuwe auto’s in de enorme verkeersstromen is het laatste jaar enorm toegenomen. Er zijn 3 grote bruggen die de stad aan beide oevers met elkaar verbinden.

Overal is internet. Overal kun je geld pinnen. Er is bijna permanent water en stroom. Gisteravond reed ik tegen 8 uur op de Route de Koulikoro die overvol was. Het duurde uren voordat we bij onze gastvrouw in Djelibougou aankwamen om te eten. Overdag is het meer dan 40 graden. Als je dan in een oude taxi zit kun je beter niet ademen want de lucht is bruin van het stof en de uitlaatgassen. Bamako leeft volop. Bamako is een ontwikkelde stad. Overal zie je drommen met mensen. Aan iedere weg zitten vrouwen fruit te verkopen. Bij ieder stoplicht worden plastic zakjes met water verkocht. Er lijken ook minder bedelaars en bedelknaapjes van de Koranscholen te zijn. Het geld lijkt weer met enorme hoeveelheden binnen te komen maar wel nog slechter verdeeld als vroeger. De rust schijnt weergekeerd te zijn.

Eerste indrukken over veiligheid
Als Cheick mij ’s avonds terug brengt naar mijn hotel worden we om 11.00 uur bij de oude brug gecontroleerd. Papieren van de eigenaar en de auto, inspectie van de kofferruimte maar mijn paspoort niet. Europeanen zijn niet verdacht. We hebben een biertje in de Bla Bla bar gedronken waar vroeger altijd veel blanken kwamen. Nu zijn er volop Chinezen en rijkere Malinezen. De Fransen en alles daaraan gelieerd mogen er niet meer komen. De Chinezen die er komen hebben geld. Hun aanwezigheid is een teken van de geslaagde globalisering waar minister Herfkens altijd over sprak. De Bla Bla bar ligt naast La Terasse de publieke bar waar vorig jaar een aanval plaats vond. Toen ik op het vliegveld aankwam was er weinig controle. M’n koffer verscheen vrij snel op de lopende band. De inhoud werd niet gecontroleerd. De dienstauto stond klaar. Geen enkele controle op de weg naar de stad zoals wel het geval was afgelopen december. Nergens voel je dreiging. Ik denk dat de Franse ogen overal meekijken achter de schermen. Alles in Bamako wordt volgens mij door Franse camera’s in de gaten gehouden. Bamako lijkt weer als vanouds? Nee hoor. Wel voor de Malinezen maar niet voor ons blanken. Overigens heb ik wel het nieuwste gerucht gehoord. De aanval op La Terasse zou door de regering zelf georganiseerd zijn met de bedoeling om meer geld binnen te krijgen. Leuk onderwerp om door een communicatiewetenschapper te onderzoeken. Tussen gerucht en werkelijkheid in Mali! Wat is waar en wat niet?

Toch zijn er veranderingen
Alle westerse ambassades zijn veranderd in onneembare vestigingen. De Franse ambassade is geheel omringd door een hoge muur die geheel in plastic is gewikkeld. Daarbovenuit zie je de Franse driekleur wapperen. Ook de Nederlandse ambassade is geheel omringd door road blocks. Je kunt er alleen maar binnenkomen op uitnodiging. Eerst wordt je paspoort gecontroleerd. Daarna gaat je rugzak door een scanner. Ook word je zelf gefouilleerd en ga je door een detectiepoort. De ‘security’ bedrijven verdienen er veel geld mee. Even een kopje koffie drinken zoals vroeger is er niet meer bij. Twee jaar geleden zag je in Bamako de vele UN wagens met buitenlandse militairen van allerlei nationaliteiten nog overal rondrijden. Zo zag je deze geüniformeerde mannen en vrouwen in de vele restaurants zitten. Nu in mei 2016 is dit beeld geheel veranderd. Niemand weet waar ze zitten. Niemand ziet ze. Niemand weet wat ze doen. Ik heb nog maar 1 Nederlander gesproken. Waarschijnlijk zitten al die Nederlanders in hun huizen onder volledige bescherming. Wat zullen ze balen. Niks mee krijgen van deze gezellige stad. Nooit ergens in een bar mee kunnen genieten van de heerlijke live muziek. Ook ik moet met een Motorola radio rondlopen. Voor m’n eigen veiligheid. De man die dat controleert is ziek geworden en heb de indruk dat iedereen dat nu aan z’n laars lapt. Het gevaar heet de aanslag van Jihadisten op westerlingen en zij die met hen heulen. Overal hoor je geruchten. Buitenlanders zeggen dat Franse militairen in burger de stad controleren. Malinezen zeggen het omgekeerde. Ik als Europeaan kan ambassades en UN gebouwen alleen binnenkomen met een speciale pas en een uitgebreide veiligheidscontrole. Humanitaire organisaties en Malinese ministeries kom je zonder die veiligheidsprocedures gewoon binnen. Wel merk ik dat de situatie anders is en wel aan het feit dat weer veel hulporganisaties zijn neergestreken. Al deze hulporganisaties krijgen grote sommen geld van hun regeringen en van de EU en zijn humanitaire dienst die ECHO heet. In de kantoren van deze organisaties zie je nu overal mensen – bijna allemaal Afrikanen – achter beeldschermen zitten waar ze met elkaar communiceren. Veel programma’s zijn gestandaardiseerd. De hulp in het noorden wordt door een aantal bekende organisaties verleend. Deze organisaties maken voor 100% gebruik van Afrikaans kaders. Slechts op de hoofdkantoren in Bamako zijn nog Europese directeuren of directrices. De hulp is duidelijk geafrikaniseerd maar het geld komt nog steeds uit Europa of Amerika. Je ziet nu met eigen ogen dat er een hulpindustrie bestaat. De Nederlandse OS-sector kan zich hier weer in hun handen wrijven.

De toestand in het noorden
In Bamako krijg je weinig informatie over de situatie in het noorden. In de vele rapporten die ik moet lezen is de humanitaire situatie aan het verbeteren. In mijn vakgebied zijn dat cijfers over landbouw, voedsel, voeding en gezondheid. Duik ik dieper in de cijfers dan zie ik dat de representativiteit van deze cijfers nogal twijfelachtig is. Maar overal merk ik dat deze cijfers nodig zijn om hulpgelden aan te trekken en daarbij moeten aantonen dat de hulp werkt. Zo krijgen de donoren ook hun ‘good feelings’.

MINUSMA
MINUSMA is onzichtbaar geworden in Bamako. Een knap stukje werk van Koenders’ opvolger. Hun hoofdkwartier in het lelijke hotel l’Amitié is nog steeds een onneembare vesting. Wel is MINUSMA in Mali één van de grootste werkgevers geworden. Vele Afrikanen ook uit andere landen vinden er een goed betaalde baan. Iedereen die het liefst een universitair diploma heeft en een beetje Engels spreekt heeft er een goed betaalde baan gevonden. De Malinese privésector sluit grote contracten af met MINUSMA. Een Nederlands kamerlid meldt mij in een mail dat de Nederlandse missie in Gao 50.000 liter dieselolie per week verstookt o.a. om de containers waar onze soldaten van oranje gekoeld kunnen slapen. Van een Malinese ondernemer hoor ik dat de Malinese privésector goed aan deze missie verdient. Ook hoor ik dat de inhoud van een tankwagen ongeveer 50.000 liter is. Al deze wagens moeten in militair konvooi over de weg van Mopti naar Gao. Dus iedere week een grote tankwagen vanuit de haven van Abidjan naar Gao. Het Nederlandse kamerlid meldt ook in zijn mail over de gesprekken die hij had met het hoger en lager Nederlands militair kader. Hij is tweede kamerlid en als zodanig informeert hij als volksvertegenwoordiger het volk. Natuurlijk verdedigt het hoger kader de missie en spreekt het lager kader hen tegen. De lagere rangen vertellen hem dat hun missie volledig zinloos is. De missie zal heel lang moeten gaan duren en dat bevestigen de diplomaten nu ook. Willen de Europese regeringen hiervoor al die jaren geld aan uitgeven? We weten het niet want dat zal politiek Europa moeten beslissen. Dat de Jihadisten een lange adem zullen hebben heb ik al eerder voorspeld. We weten nu al dat Hollande in Frankrijk niet herkozen zal worden. Marine Le Pen als kanshebster zal niet doorgaan met de Franse aanwezigheid. De Nederlandse missie zal eindigen nadat Nederland zijn zetel in de veiligheidsraad heeft gekregen. De PvdA zal bij de volgende verkiezingen weggevaagd worden. Koenders zal een welverdiende topbaan in New York krijgen. In de Volkskrant van enkele weken geleden sprak hij zich positief uit voor verlenging. Dragi in Frankfurt van de Euro-bank zal voldoende geld bijdrukken. Het militaire opperbevel in Nederland heeft weer veel nieuwe ervaringen opgedaan en daarbij is de Nederlandse krijgsmacht weer een trouwe NAVO partner gebleken. Enig inzicht kregen we daarover in de film ‘de missie’ waarin Joost de Wolf op een dappere wijze vertelt hoe hij werkte.

Mijn eigen positie?
Ik besluit om eerst zelf in het noorden te gaan kijken. Het wordt daarna tijd dat ik stop met mijn werk in Mali. De ontwikkelingssector probeert alleen maar het pad te effenen voor het internationale en nu ook nationale kapitaal. Hoeveel goed bedoelende blanken hebben hier niet eerlijk geprobeerd hun steentje bij te dragen? Zij worden nog altijd door de vele armen op handen gedragen. Het Mali waar vrede heerste toen ik er voor de eerste keer kwam in 1984. Het Mali waar iedereen de armoede deelde en te eten had, ook al was het weinig. Het Mali dat nog niet opgenomen was in de vaart der volkeren. De Malinezen zullen zeggen: Tout est dans les mains de Dieu! Klopt, want ze hebben er totaal geen vat meer op en er helemaal niets over te zeggen. Ik geloof er niet in dat Dieu, mocht hij bestaan, dit zo gewild heeft. De mens heeft er een zooitje van gemaakt. Ook ik voel me medeschuldig. Gelukkig zeggen de Malinezen nog steeds Allahakbar! God is groot. In hun ogen was mijn bestaan en mijn werk in Mali ook het werk van Dieu. Ik laat het daar bij. Amina!

Meer artikelen over

2 Replies to “Tout est dans les mains de Dieu: Bamako today

  1. Hallo Aart,
    Het is maar een vraag, ik wil eigenlijk gewoon weer een keertje met een piroque van uit Mopti naar Tombouctou in november. Denk je dat ik ergens word tegen gehouden.
    groet
    Frank Blaes

  2. Je kunt dat zeker doen maar zoals ik schrijf dat “tout est dans les mains de Dieu” ik niet kan voorspellen of je door soldaten, bandieten of jihadisten wordt tegengehouden of overvallen. In januari kwam ik in Segou buitenlanders tegen die dat ik hadden gedaan maar die werden bij aankomst in Tombouctou door Malinese soldaten gearresteerd. Dus…..

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *