Aart en Afrika

Mali in Nederland

20140203Aart van der Heide. Afgelopen dinsdag werd ik met mijn Malinese gast uitgenodigd voor een debat over Mali bij de Correspondent ergens in Amsterdam. De eerste spreker was een generaal b.d. van het Instituut Clingendael die als Mali-deskundige werd voorgesteld. Hij vertelde mij dat hij nog nooit in Mali was geweest en ook geen Frans sprak. Daarna was ik aan de beurt omdat ik lang in Mali heb gewoond en ook een mening heb geëtaleerd over de huidige situatie. Als derde mocht mijn gast uit Mali spreken omdat hij een Malinees is die zich intensief met de gehele politiek in zijn land bezig houdt. Deze volgorde spreekt boekdelen over hoe in ons land over Mali wordt gedacht.

Mijn gast is Malinese jurist en leidt een organisatie die Clinique Juridique heet. Hij brengt een privé-bezoek aan Nederland en wil een promotie-onderzoek over de rechtspraak in Mali gaan doen. Hij gaf duidelijk zijn mening over de crisis in Mali. Hij zei o.a. dat er nu twee Malinese staten bestaan. Het zuiden wordt geregeerd door Ibrahim Boubacar Keita en het noorden door Bert Koenders namens de VN. Ik was het geheel met hem eens en wist dat onze politici in Den Haag deze woorden uit de mond van een Malinees niet zouden waarderen want hetgeen mijn gast zegt logenstraft hun woorden.

Waar gaat het conflict in Noord mali eigenlijk om?
De hoofdredacteur van de Correspondent en voorheen van NRC-Next vroeg heel terecht waar het conflict in Noord Mali eigenlijk om draait. De Toearegs die o.a. ook in Noord Mali wonen zijn sinds de onafhankelijkheid van Mali in 1960 regelmatig in opstand gekomen. Zij willen niet leven onder een regering van zwarte Afrikanen uit Bamako. Deze opstanden zijn vele malen door vredesbesprekingen en grote sommen geld voor de leiders van de Toearegs de kop ingedrukt. De laatste opstand begon in 2011 en een Toearegbeweging de MNLA geheten heeft in 2011 de onafhankelijke republiek Azawad uitgeroepen die geheel Noord Mali beslaat. Nadat Kadafhi in 2011 is verdreven, heeft deze beweging hulp gekregen van de Toearegs die onder Kadhafi in zijn leger dienden. Zij hebben ook veel wapens meegenomen. Hierbij hebben zich vele Jihadisten gevoegd uit Algerije, Mauritanië, Libiè en vele andere landen. Het bewind in Bamako was verzwakt en daarbij uiterst corrupt maar had de steun van westerse donoren waaronder ook Nederland. Onder dit democratisch gekozen bewind was het leger bewust verzwakt want een moderne democratie heeft geen sterk leger nodig. Dit was ook de mening van de vele westerse donoren. De vele zwaar bewapende troepen in het noorden hebben de grote steden ingenomen en zijn hun opmars naar het zuiden begonnen. In januari 2013 hebben Franse troepen ingegrepen en deze Jihadistentroepen verjaagd. Frankrijk heeft haar bondgenoten om hulp gevraagd maar het kabinet Rutte heeft dit eerst geweigerd. Toen Bert Koenders de stabilisatietroepen van de VN ging leiden heeft hij de regering in Den Haag hulp gevraagd en Den Haag heeft dit toen aangeboden. Dit is een korte en eenvoudige beschrijving van de achtergrond.

Nederlandse burgers worden slecht geinformeerd
Vorige week vrijdag ontmoette ik bij mijn kapper een Nederlandse militair die naar Gao in Mali gaat. Hij was eerlijk toen hij zei dat hij gaat uitvoeren wat de politici in Den Haag hem opdragen. Ik was me ervan bewust dat het geen zin had een discussie aan te gaan over de zin van wat zij daar moeten gaan doen. Het was zijn werk en dus zijn bestaanszekerheid. Hij was zich wel bewust dat het heel heet was in deze woestijn en zij werden daar op voorbereid d.m.v. veel conditietrainingen en zelfs het leren slapen in hele hete kamers. Bier mag er niet gedronken worden vanwege de lokale cultuur. Ik vertelde hem dat ik in Gao en Tombouctou altijd op het dak sliep en ook dat de burgemeester van Gao mij onlangs nog op bier heeft getracteerd. Ik heb hem niet meer gevraagd want hij werkt in een cultuur waar ook geldt dat ‘bevel is bevel’ en je niet verder hoeft te denken dan je neus lang is.
De generaal b.d. die geen Frans spreekt en nooit in Mali is geweest doet zijn werk als militair deskundige en had alle rapporten gelezen en kon dus veel algemeenheden vertellen. Hij doet zijn werk en dat is de Haagse politici als Mali-deskundige over militaire zaken informeren. Hij wordt er goed voor betaald. Het was een uiterst vriendelijke man die mij privé zijn werkelijke mening gaf. Het kabinet kan rustig doorgaan met het prijzen van deze missie want ze hebben toch een parlementaire meerderheid.

Het belang van de Haagse politici: regeert de leugen?
Waar deze politici echter geen rekening mee houden is de mening van de gewone man en vrouw in ons land. Politici kunnen deze mening beinvloeden door het inhuren van dure bureaus of spindoctors die gespecialiseerd zijn in het ‘manipuleren’ van de publieke opinie. Deze mening is voor politici alleen belangrijk om er zeker van te zijn dat zij, dus hun partij, weer een grote meerderheid krijgt in de Tweede Kamer.
Als ik in mijn omgeving – noordwest Veluwe – mijn verhaal vertel en mijn mening over de Mali-missie geef, hoor ik altijd hetzelfde. Waarom wordt de 250 miljoen die mevrouw Ploumen aan deze missie mag uitgeven niet besteed aan de slechter wordende ouderenzorg? Als je dit tegen een Haagse politicus zegt dan krijg je steevast het antwoord dat dit geld al apart is gezet voor internationale solidariteit. Ze hebben overal een potje voor. Dat zei de PvdA ook toen ze uiteindelijk akkoord gingen met de JSF. Internationale solidariteit is nog steeds een soort wondermiddel om duistere uitgaven te rechtvaardigen.
Wat ik ook regelmatig hoor in mijn omgeving is de vrees dat de politici wel wakker zullen worden als de eerste doden zullen vallen. In de Nederlandse pers kom ik steeds weer berichten tegen dat rond Gao nog veel Jihadisten zitten terwijl mij dat in Gao niet duidelijk werd gemaakt. Ik vermoed wel dat de Jihadisten in bepaalde kringen op sympathie konden rekenen. In mijn omgeving wonen nog veel praktizerende christenen die het bijbelgezegde ‘Degene die het zwaard heft zal door het zwaard vergaan’ kennen. De regering in Den Haag bestaat niet meer uit christelijke partijen en ze hebben genoeg spindoctors in dienst die weten hoe ze deze mensen de mond kunnen snoeren. Vroeger hadden we nog een PPR en een PSP waarin veel mensen nog geloofden in het bijbelse gezegde dat ‘zwaarden tot ploegscharen moesten worden omgesmeed’. Ook in het CDA waren deze mensen vertegenwoordigd. Deze partijen bestaan niet meer. Hun stemmers, waarvan de meesten ook pacifist waren, zijn oud, hebben grijze haren en grijze baarden en komen nog samen in kleine clubjes. Ze zijn electoraal niet meer van belang.
In een persoonlijk onderhoud met de Nederlandse ambassadeur in Bamako een jaar geleden maakte hij mij zijn minachting duidelijk over het recht van gewone burgers met betrekking op eerlijke informatievoorziening. Dus zij waren eigenlijk het gewone klootjesvolk. Ik vond het schandalig.

Dient Den Haag alleen zijn eigen belang?
De Haagse politiek gaat over deze omstreden missie de discussie geheel uit de weg. In een democratie verwacht ik dat men discusieert over verschillende standpunten en meningen. Als je voor de Haagse regering een andere mening hebt dan word je geisoleerd en doen ze alsog je mening niet bestaat. Onze regering heeft met zijn bondgenoten de Malinese maatschappij ook ons democratisch model opgedrongen. ‘Het is goed voor jullie en als je het niet accepteert dan krijg je ook geen geld meer’.
Ik hoorde van een krantenverkoper in een Zwolse winkelstraat dat zijn oom naar Mali was geweest voor de bouw van een nieuwe Nederlandse ambassade die bestendig is tegen gewapende aanvallen. We hebben dus niets van Afghanistan geleerd en willen dat ook niet. Vorig jaar juni sprak ik met de Britse ambassadeur in Mopti die door twee lijfwachten beveiligd werd. In 1991 reed ik in Gao nog op een brommertje rond omdat rebellen mijn dienstauto zouden kunnen stelen. Ik sliep daar ’s nachts buiten. Heerlijk koel onder een hemel met 1000 sterren. Ik noemde dat mijn 1000 sterren hotel. Nu kan dat niet meer en de schuldigen heten de Jihadisten. Ik stel in Mali nog steeds de retorische vraag hoe het komt dat er nu Jihadisten bestaan en wat denken zij? Ik zeg dan dat ik zo graag eens in hun hoofd zou willen zien wat ze denken. Zelf heb ik wel een antwoord en het antwoord dat veel Malinezen mij geven zal de Haagse regering niet blij maken. Dat hoeft ook niet want zij hebben hun eigen antwoorden al klaar.

Hoe denken Malinezen over deze bemoeienis?
Mijn gast uit Mali gaf duidelijk aan dat het probleem door de Malinezen zelf opgelost moet worden. Een nationale conferentie waar alle partijen aan meedoen en waar de problemen door praten en onderhandelen opgelost worden. Uit ervaring weet ik dat dit een probaat middel is in Mali en traditioneel wordt toegepast. In het Frans heet dat ‘la consertation’. Ik heb ook vaak meegemaakt hoe ruzies binnen families door praten onder leiding van oude wijze mannen maar ook vrouwen opgelost worden zonder hulp van buitenaf. Ik was altijd erg onder de indruk hoe professioneel dat ging en zonder moderne mediators.
In Nederland bestaat dit gebruik niet meer. Ik ben met mijn gast op bezoek geweest bij vele universiteiten en instituten die zich bezig houden met internationaal recht en conflictbeheersing. Hier werken hoog opgeleide academici die allen achter beeldschermen zitten en hun ideëen op papier zetten. Deze instituten hebben ook allen programma’s in Mali lopen om de Malinezen te leren hoe wij het doen en hoe zij het zouden kunnen doen. Eigenlijk vertellen zij hoe zij het moeten doen om ons geld te krijgen. Helaas leren deze instituten weinig van de Malinese tradities met enkele uitzonderingen daar gelaten. Ik spreek deze gewone mensen nog regelmatig omdat ik met hen omga en temidden van hen heb gewoond. Ook in Bamako en Gao leefde en woonde ik zo.
De boodschap van mijn gast uit Mali was duidelijk. Laat ons onze problemen zelf oplossen en help ons alleen bij datgene wat wij jullie vragen. Hebben wij ooit om Nederlandse militairen gevraagd? Nee, waarschijnlijk heeft Koenders dit aan zijn partijgenoot Timmermans gevraagd die daarmee het Nederlandse imago weer hoopt op te poetsen.

Boodschap aan de Nederlandse regering en de Tweede Kamer
Ik hoop dat meneer Timmermans en mevrouw Ploumen deze boodschap zullen horen. Zij willen immers ook weer herkozen worden. Zij proberen ons wijs te maken dat hun missie een vredesmissie is. Ik vind dat ze ons sprookjes vertellen.

Reacties

3 Replies to “Mali in Nederland

  1. Wat zijn dit toch prachtige analyses van de toestand in Afrika. Laat de gewone mensen toch met rust, hun tradities garanderen vreedzame oplossingen van conflicten. Die hoge en geleerde heren denken toch alleen aan zichzelf, of het nu op de Veluwe of in Afrika is en willen hun sprookjes aan ons slijten.
    Zalig toch, dat geloof in de eenvoud van de gewone mens.

  2. eindelijk een ander geluid.
    Aart van der Heide,dank en bravo!.

    erna beumers
    cultureel antropoloog
    oud-conservator Afrika Wereldmuseum Rotterdam

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *