Aart en Afrika

Godsdienst

Mart Hovens. Aart van der Heide schreef enkele malen over godsdienst: Politisering van de godsdienst in Mali (1 en 2). Hier volgen enkele ervaringen van mij.

Er zijn drie vragen in Afrika waarbij ze mijn antwoord nooit geloven: “Nee, ik ben niet getrouwd”. “Nee, ik ben niet rijk”. “Nee, ik heb geen geloof”. De eerste twee zijn raar maar geen geloof hebben, is in Afrika ondenkbaar.

Ik ging een keer mee naar de repetitie van Monique’s koor in een buitenwijk van Ouagadougou. Rond 19 u barst dan een godsdiensttwist los: moslims tegen katholieken. Het versterkte Allah Akbar van de muezzin op de minaret tegen het onversterkte Halleluja van de dirigent en zijn 30 koorleden. Wie kan harder? Na 15 minuten is het voorbij, geen winnaar.

Beide godsdiensten zijn hier in Burkina een dun laagje op het oorspronkelijke Afrikaanse geloof. Her en der bladdert het flink af en op andere plaatsen wordt het in dikke klodders erop gesmeerd. Bijvoorbeeld door de zeer actieve evangelistische kerken. Maar van een godsdienststrijd is geen sprake.

Afgelopen kerstavond liepen de zondagse pakken en de boubous met borduursels zij aan zij op straat. Het was namelijk tevens mouloud, het moslimfeest van de geboorte van hún profeet, Mohammed. Ongeveer dezelfde geboortedag dus, maar dat is toeval. Het moslimjaar duurt namelijk korter dan het christelijk jaar. Daarom verschuift mouloud en bv hun vastenperiode, de ramadan, steeds ten opzichte van onze jaartelling.

De verhalen waarop beide godsdiensten zich baseren, komen ongetwijfeld uit een oudere gezamenlijke bron in het Midden Oosten. De priesters pasten de oude volksverhalen aan en maakten er hun eigen morele verhaal van. Door uitwisseling werd het steeds meer één enkel verhaal. Langzamerhand verdween ook de grote variëteit aan goden en uiteindelijk bleef er één god over, met verschillende profeten. De overgeleverde verhalen kregen in de loop van de tijd ook hun dissidenten. Jezus zette zich tegen het joodse verhaal af, en later Mohammed tegen het christelijke, en weer later splitsten de christelijken zich nog een aantal malen.

De Burkinabe zijn relaxt over godsdienst. Bij een nieuwjaarsviering vorig jaar waren wat toespraakjes, oa van een priester en een iman. ‘Kom een keer mee naar Mekka’ zei de iman. ‘Ik heb in ieder geval de juiste jurk al aan’ reageerde de priester.

Vorig jaar vierden we Tabaski, het offerfeest van de moslims. Op andere plaatsen in Burkina was het overigens een dag later, dat ligt er maar net aan wanneer de belangrijkste iman het eerste streepje nieuwe maan gezien heeft. We waren bij een collega van Monique uitgenodigd om het geofferde (lees: geslachte) schaap te komen eten. Dat had hij goed georkestreerd. Terwijl buitenshuis zich de familie, vrienden en buren verzamelden, bleven wij drie binnen aan de gedekte tafel zitten. De anderen kwamen een voor een binnen handjes schudden en de gastheer keek dan zogenaamd verstoord op uit onze ‘diepgaande gesprekken’. De discussie was in ieder geval niet oppervlakkig: fundamentalisme, presidentsverkiezingen, en zo. Als het onderwerp wat heikel werd, ging hij samenzweerderig fluisteren.

De islam is dus niet zo fanatiek in Burkina. Men moet hier niks van de salafisten of fundamentalisten hebben. Wel zijn sommigen bang voor de instroom van terroristen (‘Toeareg’) uit noord Mali. Desondanks valt het me op dat er (en zeker vorig jaar toen ik in Niamey was) steeds meer boerka’s en niqaabs op straat te zien zijn.

De aanslagen van de terroristen (zie Aanslagen) op het door blanken gefrequenteerde hotel en koffiecafé was dan ook een grote slag voor de Burkinabe. Het kwam onverwacht. Hoewel Burkinese troepen in noord Mali meevechten tegen de jihadisten, dacht men gevrijwaard te zijn tegen aanslagen. Onterecht, blijkt nu.

Meer artikelen over

Reacties

One Reply to “Godsdienst

  1. Mooi verhaal Mart Hovens. Ik ken veel van wat je vertelt terug uit Mali. Ben op dit moment in Tsjaad en ben uitgebreid in kontakt gekomen met het soefisme, een sprirituele stroming binnen de islam waar persoonlijke beleving hoog aangeschreven staat. Vorig jaar heb ik in Soedan in Khartoem op vrijdagmiddag meegedanst met de Soefies. Een geweldige ervaring juist omdat ik volledig als “broeder” werd opgenomen. Ik wil dit jaar ook naar Dakar om deze stroming beter te leren kennen. Dank voor je mooie artikel.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *