Focus op Liberia en Mali Politiek

George Weah een jaar president van Liberia

Fred van der Kraaij. Op 22 januari j.l. was het een jaar geleden dat de voormalige stervoetballer George Weah geïnstalleerd werd als president van Liberia. Hij had de beslissende tweede ronde van de presidentiële verkiezingen in december 2017 overtuigend gewonnen met bijna twee derde van de uitgebrachte stemmen.

Op 22 januari 2018 waren George Weah’s aanhangers dan ook euforisch. George Weah had tijdens de verkiezingscampagne belangrijke veranderingen beloofd, banen en gratis onderwijs, en een grote schoonmaak onder de corrupte politici en ambtenaren aangekondigd. ‘Zero tolerance’ voor corruptie en nepotisme.
We kijken nu terug op een jaar presidentschap van de internationale topvoetballer, die miljoenen voetballiefhebbers over de hele wereld in vervoering bracht met zijn weergaloze techniek. Hij is tot op de dag van vandaag de enige Afrikaan die tot Wereldvoetballer van het Jaar werd uitgeroepen (1995) en in hetzelfde jaar de prestigieuze ‘Gouden Voetbal’ (‘Ballon d’Or) won. Maar een land besturen is iets anders dan een voetbalteam aansturen. Voordat George Weah als Liberia’s 25 e president werd geïnaugureerd had hij als Senator in het Liberiaanse parlement enige bestuurlijke ervaring opgedaan. Hij was echter nooit opgevallen door indrukwekkende speeches of grote daadkracht. Al bij de start van zijn presidentschap waren er dan ook grote vraagtekens.
Tijdens de verkiezingscampagne was Weah’s politieke partij een succesvolle, strategische coalitie aangegaan met de politieke partij van een van Liberia’s grootste schurken, de voormalige rebellenleider en president-dictator Charles Taylor, en die geleid werd door… zijn voormalige echtgenote, Jewel Howard Taylor. George Weah won samen met JHT, zoals zij met haar initialen bekend staat, de presidentsverkiezingen, waardoor de ex-vrouw van Charles Taylor sinds 22 januari 2018 de Vice-President van het land is. Ook ging George Weah een opportunistische coalitie aan met de politieke partij van een voormalige Voorzitter van het Huis van Afgevaardigden (die wegens corruptie was weggestuurd). Het beloofde dus al niet veel goeds vanaf het begin, maar veel ‘Liberia-watchers’ gaven George Weah het voordeel van de twijfel. Helaas heeft het patroon om zich met verkeerde en ‘besmette’ personen te omringen voortgezet en is het een belangrijk kenmerk geworden van Weah’s eerste jaar als president.
In maart 2018 verraste George Weah vriend en vijand met de benoeming van Charles Bright als zijn belangrijkste adviseur en vertrouweling, met nagenoeg blanco volmacht om hem te vervangen tijdens de ministerraad en ministeriële vergaderingen. Charles Bright speelde een belangrijke miitaire rol tijdens Liberia’s gruwelijke burgeroorlog(en). Eerst associeerde hij zich met de beruchte krijgsheer Prince Johnson, later was hij een rebel-generaal in het rebellenleger van Charles Taylor, de NPFL. Nadat Charles Taylor president was geworden werd hij diens minister van Financiën en was dus mede verantwoordelijk voor de plundering van de staatskas in die periode. Een tweede verrassende benoeming was die van Emmanuel Shaw als zijn top-adviseur. Shaw werkte zich onder zowel het presidentschap van Samuel Doe (1980-1990) als van dat van Charles Taylor (1997-2003) op tot belangrijke posities waaronder die van minister. Shaw wordt door kenners omschreven als een top-crimineel die onder meer nauw betrokken is geweest bij diefstal, verduistering, omkoping, valsheid in geschrifte en zelfs drugstransporten. Als minister was hij de handlanger van de Nederlander Guus van Kouwenhoven (voortvluchtig na zijn veroordeling als oorlogmisdadiger). De lijst van dubieuze benoemingen is nog lang niet ten einde, maar ik zal het hier kort houden. Laat ik ermee volstaan toe te voegen dat President Weah drie broers een belangrijke overheidsbaan gaf.
Dan het tweede punt dat een belangrijke aspect is geworden van Weah’s eerste jaar als president. Als lid van de oppositie tegen president Ellen Johnson Sirleaf, zijn onmiddellijke voorganger, heeft George Weah zich bij herhaling uitgesproken vóór uitvoering van de aanbevelingen van Liberia’s Waarheids- en VerzoeningsCommissie. De belangrijkste aanbeveling betrof de instelling van een Oorlogstribunaal dat de voornaamste verantwoordelijken voor misdaden begaan tijdens de burgeroorlogen zou moeten berechten. Eenmaal president maakte George Weah een giga U-turn: ‘De instelling van een Oorlogstribunaal is niet langer een prioriteit.’ Gezien Weah’s politieke allianties – waaronder die met president Sirleaf in de verkiezingstijd – is zijn plotselinge standpuntwijziging niet verbazingwekkend. Zowel nationaal als internationaal staat president Weah onder grote druk om zijn positie weer te veranderen, maar tot op heden is hij niet van besluit veranderd.
Als derde en laatste aspect van zijn presidentschap richten we onze aandacht op de nationale economie en de overheidsfinanciën. Onmiddellijk na zijn aantreden verklaarde president Weah publiekelijk: ‘Onze economie is failliet. Onze regering is bankroet. Onze munt verkeert in een vrije val. De inflatie is torenhoog. De werkeloosheid is op een ongekend hoog niveau. Onze buitenlandse deviezenvoorraad is historisch laag.’
Het ziet er inderdaad niet rooskleurig uit voor Liberia. De jaarlijkse nationale begroting bedraagt nauwelijks US$ 600 miljoen. Toen in de zomer van 2018 het nieuws uitbrak dat er twee containers met gloednieuwe Liberiaanse dollarbiljetten (vrij inwisselbaar voor de Amerikaanse dollar) uit de haven van Monrovia waren verdwenen, met een totale waarde van ruim US$ 100 mijoen, brak dan ook de hel los. #Bring-Back-Our-Money werd een gevleugelde hashtag op twitter. Ministers spraken elkaar tegen. De minister van Informatie bevestigde de raadselachtige verdwijning, de minister van Financiën ontkende het. Zelfs de Amerikanen werden erbij betrokken omdat in Liberia de Amerikaanse dollar officieel betaalmiddel is. Uiteindelijk verklaarde de (pas benoemde) president van de Liberiaanse Centrale Bank dat de biljetten veilig en wel in de kluizen van de nationale bank lagen. Dit laatste is echter nooit bewezen en, zoals zoveel zaken in Liberia, inmiddels is de zaak van de verdwenen miljoenen achterhaald door andere verwikkelingen. Eind november lekte een heimelijk opgenomen telefoongesprek uit waarin een hoge regeringsfunctionaris een leverancier-in-spé illegaal om geld vroeg in ruil voor een contract. Dit betreft nog allemaal de omgeving van de president en niet hemzelf. Maar veel Liberianen wijzen naar het huizenbezit en de sterk toegenomen privé-bouwactiviteiten van George Weah. Hij heeft overeenkomstig de Liberiaanse wet een overzicht van zijn materiële en financiële bezit ingeleverd (overigens na de wettelijke termijn die ervoor staat), maar dit overzicht is nog steeds niet openbaar gemaakt. Zijn ministers hebben zelfs nog helemaal niets ingeleverd.
De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat er over het eerste jaar van het presidentschap van George Weah ook positieve zaken zijn te melden. Te noemen zijn de activiteiten op het gebied van infrastructuur – met name wegen en huisvesting – en onderwijs (afschaffing van examengelden voor middelbare scholieren en college-gelden voor studenten in het hoger onderwijs). Zijn dit zoethoudertjes? De ongecontroleerde inflatie, het aanhoudende tekort aan banen, de onverminderde corruptie, de bedreiging van de persvrijheid en de toenemende neiging van president Weah om steeds meer macht naar zich toe te trekken rechtvaardigen om de ontwikkelingen in Liberia tijdens het tweede jaar van George Weah’s presidentschap nauwlettend in de gaten te bijven houden.

Reacties

Geef een reactie