Boeken

De vloek van de Nijl

53a8d4eda7b703.38629094Miriam Grootscholten. Afrika-correspondent Koert Lindijer reist al dertig jaar naar Sudan. In dit boek beschrijft hij de chronologie van de oorlog. Wat begon als een ideologische strijd tussen de islamitische Arabieren in het noorden en de zwarte christelijke bevolking in het zuiden, veranderde in een oneindige machtsstrijd om olie en overheidsgeld.

De kiem van de conflicten in Sudan ligt feitelijk in de slavenhandel. Begin negentiende eeuw stuurde de Egyptische onderkoning Muhammed Ali legers naar Sudan om slaven en goud te halen. Deze praktijken gingen lang door, zelfs na de officiële afschaffing van de slavernij. De haat van de zwarte Zuid-Sudanese bevolking tegen de Arabieren die zich in het Noorden vestigden, werd hier gezaaid. Tegelijkertijd is hierin de oorsprong van de minachting van de Arabieren voor hun zwarte zuiderburen te vinden. Dat deze gebieden door de Britten zijn samengevoegd tot één land is geen geweldige zet geweest. Zelfs de huidige Noord Sudanese president Bashir zegt nog dat de zwarte zuiderlingen moeten worden `gedisciplineerd door de stok’.
Koert Lindijer is correspondent voor oa. NRC en woont sinds 1983 in Nairobi. Naast zijn journalistieke werk publiceerde hij eerder de titels `Bittereinders’ , `Terug naar Rwanda’ en `Kraal in Nairobi’. Sinds 1980 reist hij met tussenpozen naar Sudan. Lindijer is een goed observator en hij ondergaat de oorlog ook daadwerkelijk door met de zuidelijke bevrijdingsbeweging SPLA (Sudan People’s Liberation Army) op pad te gaan, de bush in. Zo stuit hij op een gegeven moment op de immense stroom mensen die onderweg zijn. De vele jongens in die groep blijken de zo genoemde `Lost Boys’ op wie Dave Eggers zijn boek `Wat is de wat’ baseerde. Later verneemt Lindijer dat deze jongens niet allemaal op de vlucht waren, maar dat velen onderweg waren naar trainingskampen van het SPLA. Zij zouden opgeleid worden om als soldaat te vechten en de persoon die dit vertelt en zelf een van de jongens was, zegt dat ze daartoe ook zeker bereid waren: de haat tegen de Arabieren was zo groot dat die ook door de jongere jongens werd gevoeld. John Garang, lang leider van het zuidelijke SPLA, heeft altijd ontkend kindsoldaten in te zetten.
Lindijer beschrijft het beklemmende gevoel dat hij krijgt bij achtergelaten dorpen en vluchtelingenkampen; de aanwezigheid van de bewoners is nog bijna tastbaar en de aanblik is schrijnend. Als hij na het versturen van een reportage niet meer weg lijkt te kunnen vanuit het gebied waar hij zich bevindt, komt het allemaal wel heel dichtbij. Het vliegtuig dat hem zou ophalen komt niet en met een paar lotgenoten belandt hij in het grote niets. Hij kan nergens heen, er is geen eten en drinken en de gekte ligt op de loer. Als het klopt dat in zo’n situatie iemands ware aard naar boven komt dan is het duidelijk dat Koert Lindijer zich onder de `Letterheren’ kan scharen: zijn behoefte aan leesvoer en schrijfpapier is bijna evenzo groot als die aan water en voedsel.
De toon van het boek is ondanks de zwaarte van het onderwerp vrij licht. Er valt ook nog wel wat te lachen, bijvoorbeeld wanneer hij zich in een vliegtuig vol nonnen en een Mariabeeld bevindt. Lindijer stelt zich alleen kritisch op als hij vindt dat hij recht van spreken heeft; de oorlog zit zo diep in het land en in de mensen dat het moeilijk is daarover te oordelen. Beter is het om het verhaal objectief te vertellen. Keiharde kritiek komt er op de hulpverlening tijdens de grootste voedselhulpoperatie uit de geschiedenis: Operation Lifeline Sudan. De VN maakte er een grote show van, inclusief artiesten en bombast. Er werd een enorm resort gebouwd waar hoeren en bier in grote voorraad aanwezig waren. Ook de kampong van Unicef had elektriciteit, stromend water, een wasserij, satelliet-tv en driegangen maaltijden. De uitgaven voor luchtvervoer en het onderhoud van hulpverleners was vele malen hoger dan die van de medicijnen, voedsel en andere hulpmiddelen die men moest verspreiden. Niet verwonderlijk dat een van de piloten van de VN Lindijer toevertrouwt de `tijd van zijn leven’ te hebben. Hoe het ooit vrede moet worden in dit grote land blijft een vraag. Het einde van deze oorlog laat nog lang op zich wachten.
De Vloek van de Nijl, Koert Lindijer. Uitgeverij Atlas Contact € 19,99

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *