Kronieken uit Congo

De verkiezingsuitslag in Congo

Mart Hovens. Alles had het regime van Joseph Kabila er aan gedaan om hun belangen veilig te stellen. Door een sterke kroonprins aan te stellen, Shadary, die als minister van Binnenlandse Zaken bewezen had lak aan het volk te hebben door hen bij demonstraties tegen de uitgestelde verkiezingen in 2016 en 2017 met echte kogels uit elkaar te jagen. Activisten en journalisten verdwenen of werden gevangen gezet.

Door de EU-ambassadeur ‘uit te nodigen’ het land te verlaten omdat hij geweigerd had Shadary (en anderen) te ontheffen van strafmaatregelen wegens het geweld tegen de demonstranten. Er werden geen buitenlandse verkiezingswaarnemers toegelaten. De katholieke kerk echter had hun volgelingen opgeroepen om in de 40.000 stemlokalen te controleren op zichtbare fraude.
Door de ebola-epidemie rond Beni en Butembo als smoes te gebruiken om in deze onrustige oppositiesteden de verkiezingen tot maart uit te stellen. Ongevaarlijk want de nieuwe president zou dan al lang ingehuldigd zijn. Op de verkiezingsdag (30 december) organiseerden de jongeren in deze steden echter perfect georganiseerde – maar uiteraard illegale – verkiezingen. Inclusief het meten van de lichaamstemperatuur voordat de kiezer het stemlokaal mocht betreden en het ontsmetten van hun handen en het touchscreen van de stemmachine.
Door 8000 stemmachines in dat andere oppositiesmaldeel, Kinshasa, door een ‘brand’ te laten verdwijnen. Enerzijds verplichtte dat de kiescommissie om het aantal stembureaus te verminderen zodat een heel aantal kiezers zichzelf niet op de stemlijst aantrof. Anderzijds gaven die 8000 machines potentieel een veelvoud aan fictieve stemmen aan Shadary weg. Ook werden reeds ingevulde stembiljetten gevonden, alle met nummer 13 (Shadary) als winnaar. De officiële kieslijsten bevatten ook 6 à 10 miljoen dubbele of fake namen. Van kleine kinderen tot soldaten, wellicht toevallig allemaal Shadary-stemmers?
Shadary mocht op radio en tv zijn praatje doen en per regeringsvliegtuig zijn rondje doen. Twee van de sterkste kandidaten mochten niet meedoen om juridische redenen. De andere oppositiekandidaten werden aan alle kanten geboycot. Waar er toch manifestaties van de oppositie waren, vielen er enkele doden door politiegeweld. In de Kasai, thuishaven van opposant Tshisekedi, werd in de stemlokalen geld gegeven om op Shadary te stemmen. In Bukavu werden 3 zakken met stembulletins waarop de naam Tshisekedi aangekruist was, uit een rivier gevist. In Shabunda waren na sluiting van de bureaus enkele verkiezingsagenten ijverig bezig de nog lege formulieren in te vullen.
Voor de zekerheid had de nationale kiescommissie – vooral in de steden, want daar is de oppositie sterk – veel stembureaus op ‘veilige’ plaatsen gezet: kazernes, politiebureaus en partijkantoren van de regeringspartij. Zwaar intimiderend natuurlijk en in overtreding met de kieswet.
En toch stonden miljoenen Congolezen urenlang in de regen in de rij om te mogen stemmen. Ze moesten wachten tot het bureau opende, tot de stemmachines aangesloten waren, tot de elektriciteit kwam, tot hun naam op de lijst gevonden was. Ze bleven rustig. Ongelooflijk. De zucht naar verandering was gigantisch. Slechter dan onder Kabila konden ze het immers niet krijgen. Volgens de exitpolls had oppositiekandidaat Martin Fayulu verreweg de meeste stemmen gekregen. Volgens de tellingen van hun eigen waarnemers hadden ze 61% van de stemmen gekregen, volgens Human Rights Watch 47%, en de kerk gaf geen percentage maar wel Fayulu als winnaar aan.
Om dit soort informatie geheim te houden, legde de overheid de dag na de verkiezingen het internet plat. Maar op deze manier konden ook de uitslagen in het land niet naar de kiescommissie. Had die de reële uitslagen wellicht helemaal niet nodig om een overwinnaar uit te roepen?! Ook internationale radiostations als RFI werden platgelegd.
En toen? Toen duidelijk werd dat Shadary dermate impopulair was dat hij onmogelijk door de nationale kiescommissie als winnaar gepresenteerd kon worden, toen werd de uitslag uitgesteld. Het regime ging met de oppositie praten, niet met Fayulu want die is te onkreukbaar, maar met Tshisekedi. En blijkbaar kwamen ze tot een deal want Tshisekedi werd tot winnaar uitgeroepen (met 38% tegen Fayulu 34%). De inhoud van de deal is onbekend maar waarschijnlijk mocht Tshisekedi winnen als Kabila zijn immuniteit tegen strafvervolging (en dus zijn gigakapitaal) mocht houden. Ongetwijfeld is er ook een grote som geld over de tafel gegaan.
En de Congolezen? Her en der in het land vinden zowel feesten als protestmanifestaties plaats die met plunderingen en politiegeweld gepaard gaan. Maar de meeste Congolezen zijn niet verbaasd hoe het gegaan is. Politiek is het machtsspel aan de top met de grote sommen geld. En de gewone Congolees heeft geen geld en moet dus eerst aan de maaltijd van morgen denken.

Reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *