Boeken

De oogst is voorbij en De bushsoldaat

Miriam Grootscholten. Twee boeken waarvan het verhaal zich afspeelt in Oost-Afrika en ontwikkelingsprojecten een prominente rol innemen. Maar daarmee houdt de vergelijking op.

De oogst is voorbij

Geert van der Kolk heeft meerdere romans en verhalenbundels op zijn naam staan en waagt zich nu aan Afrika. Hoofdpersoon is Andries Jordaan, een wat sneue man die zijn huwelijk ontvlucht door de coördinatie van een ontwikkelingsproject in Oost-Afrika, waarschijnlijk Kenia, over te nemen. Het project is een puinhoop en hij wordt flink tegengewerkt bij zijn pogingen er nog iets van te maken. Er komt een Britse arts die een kliniek wil openen; het blijkt om een vrouw te gaan en voordat de lezer het zich goed en wel beseft , liggen ze al samen in bed. Er zijn maar weinig schrijvers die het lukt een seksscene goed op papier te krijgen en Van der Kolk had er ook beter aan gedaan dit achterwege te laten, met zinnen als `Ze grabbelde onder de lakens tot ze haar hand vol had’. Even snel als de liefde ontbrandt, ontstaan er problemen: de arts, die Pippa heet, heeft er moeite mee dat Andries getrouwd is en dit is niet het enige cliché dat Van der Kolk hanteert: bij een ontmoeting is het herhaaldelijk: `Mister Jordaan I presume?’, de eerste woorden van een Zuidafrikaan zijn: `Vertrouw nooit geen swartman nie’ en Pippa is mooi als ze kwaad is. Opmerkelijk is de fonetische spelling: Boeroendi, Mzoengoe, Kikoejoe. Waarom hiervoor gekozen is, is onduidelijk en het is storend.

Het loopt slecht af met Andries. Pippa gaat weg, bang dat hij haar uiteindelijk net zo respectloos zal behandelen als zijn vrouw en Andries maakt meteen een andere vrouw zwanger en gaat aan de drank. Zijn uiteindelijke vlucht is mooi beschreven maar al met al is dit boek, als resultaat van zes maanden door Oost-Afrika zwerven met een beurs van het Letterenfonds, te mager.

De bushsoldaat

Journalist Edith Tulp heeft veel gereisd in Afrika en er ook langere tijd gewoond. Dit is haar debuutroman. De bushsoldaat uit de titel is de Oegandese Mozes, die als kindsoldaat bij het leger van Joseph Kony heeft gezeten. Hij gaat samenwerken met de Nederlandse Thomas, die hij via diens Oegandese vrouw leert kennen. Ze controleren door Nederland gesubsidieerde ontwikkelingsprojecten in Oeganda. Dat blijkt geen overbodige luxe: regelmatig komen ze tot de ontdekking dat er geld verdwenen is en dat afspraken niet zijn nagekomen. Of erger: dat projecten helemaal niet bestaan. Thomas en Mozes zijn een gouden team en ze zorgen ervoor dat veel geld terugkomt.

Edith Tulp schrijft goed: ze trekt de lezer meteen Kampala in, met z’n boda-boda’s, de maraboes en de verkeerschaos. Ze snijdt een lastig onderwerp aan: het strafbaar stellen van homoseksualiteit in Oeganda. Tot nog niet zo heel lang geleden was homoseksualiteit geaccepteerd: de koning van Buganda had vrouwen én mannen. Toen de kolonisator kwam, leerde men niet alleen het woord homoseksualiteit kennen, maar ook het woord homofoob. Eind negentiende eeuw liet de koning van Buganda 22 bekeerlingen levend verbranden omdat ze niet meer met hem zouden willen slapen.

In het boek komt Mozes in aanraking met Amerikaanse evangelisten in de tijd dat de wet tegen homoseksualiteit moet worden aangenomen. Als voormalig kindsoldaat wordt hij naar voren geschoven als trekker van die anti-homowet. De vriendschap met Thomas komt onder zware druk te staan. Mozes denkt dat hij zelf homo is: als kindsoldaat heeft hij een commandant aan zijn gerief moeten helpen en hij heeft sindsdien moeite met zijn seksualiteit. Met een vrouw lukt het niet, dus hij trekt zijn conclusie. Er is één persoon die hiervan op de hoogte is en om zijn weg naar een toppositie in het parlement niet door hem te laten dwarsbomen, vermoordt hij hem. Voor Thomas is dat de grens: Thomas legt aan Mozes nog wél uit dat hij geen homo is, doch getraumatiseerd door de gebeurtenissen die hij als kindsoldaat heeft meegemaakt, maar de vriendschap is kapot. Omdat alles aan het licht zal komen, moet Mozes vluchten en hij doet dat in de rol waarin hij zichzelf zo goed kent: als bushsoldaat verdwijnt hij het Ondoordringbare Woud in.

Deze roman is gebaseerd op ware gebeurtenissen en Edith Tulp is goed geïnformeerd. Dit is een alleszins geslaagd debuut.

Geert van der Kolk, De oogst is voorbij. Uitgeverij De Kring, € 19,95

Edith Tulp, De bushsoldaat. Uitgeverij In de Knipscheer, € 19,90

Boeken algemeen

Reacties

One Reply to “De oogst is voorbij en De bushsoldaat

  1. De Oogst Voorbij heb ik gelezen. Mooi boek maar wel triest. Het geeft een kijkje in het leven dat iedere ontwikkelingswerker kent die langere tijd wel in Afrika heeft gewerkt. Ook als je het drank probleem van Andries Jordaan wegneemt blijft het nog erg realistisch. Ik raad iedereen aan dit te lezen. Vooral zij die op dit moment de OS-sector verheerlijken.

Geef een reactie