Aart en Afrika

De EU migratiedeal met Mali

Aart van der Heide. De EU-migratiedeal met Afrikaanse landen om de illegale migratiestromen in te dammen betreft een bedrag van 3,6 miljard Euro waarvan Brussel de helft zal betalen en de lidstaten de andere helft.

Minister Koenders heeft hierover onlangs namens de EU een akkoord met de regering in Bamako gesloten. Het betreft werkgelegenheidsprojecten om jongeren aan het werk te helpen. Verder zal er aan grenscontrole versterking worden gewerkt. Ook zullen er biometrische paspoorten worden ingevoerd. En daarnaast zullen er extra beurzen aan Malinese studenten verstrekt worden om hun opleiding te volgen aan Europese universiteiten. Natuurlijk alles bedacht vanuit de zorg die in Europa heerst over de steeds grotere stroom van jonge Afrikanen die massaal naar Europa willen om hier geld te verdienen en dit naar huis te sturen.

Eerste reactie!
Toen ik hierover las dacht ik in de eerste plaats aan de vele werkloze jongeren in Europa. In Spanje lukt het diezelfde EU niet hun eigen jongeren aan een fatsoenlijke baan te helpen. Dan zal het zeker ook niet lukken in die Afrikaanse landen. Ook in ons Nederland kom ik steeds vaker jongeren met een goede opleiding tegen die onmogelijk een baan kunnen vinden. Wat betreft de biometrische paspoorten het volgende. Vele jonge gelukszoekers zullen zonder paspoort de grenzen overkomen. Je bent immers minder geld kwijt als je douanebeambten omkoopt dan wanneer je een duur biometrisch paspoort moet kopen. Bovendien krijgt Europa dan al je vingerafdrukken via het internet. Dus de voorgestelde activiteiten zijn eenvoudigweg een doekje voor het bloeden of gewoon symboolpolitiek.

Onderwijs in Mali
Jongeren in Mali zijn vaak slecht opgeleid. Het onderwijssysteem – ondanks alle verbeteringen – is nog steeds van mindere kwaliteit. O.a. vanwege de inadequate opleidingen voor onderwijzers en leerkrachten. Daarbij is deze sector geheel geprivatiseerd en heeft het fenomeen van privéscholen een geweldige ontwikkeling doorgemaakt. Deze ontwikkeling heeft niet altijd de beste resultaten opgeleverd. Het basisonderwijs is sterk versnipperd. Controle op de kwaliteit van dit onderwijs door de Academies is zwak. Corruptie is daarbij een groot probleem. De dochter van een goede vriend van me had heel goede resultaten. Deze waren echter ‘verkocht’ aan de ouders van een rijkeluiskind. Toen dit ontdekt werd door de gedupeerde ouders werd als verontschuldiging aangevoerd dat de controleur op de ‘academie’ een fout had begaan door de verkeerde Excel-kolom te hebben gekozen. Helaas waren de kolommen verwisseld tegen betaling. De capaciteit van de onderwijsinspectie is te gering en heeft niet het vermogen om de gehele sector te controleren. Bamako heeft een universitaire instelling met verschillende faculteiten. Het grote probleem van deze universiteit is het grote aantal studenten en de geringe capaciteit van deze faculteiten om kwaliteitsopleidingen te garanderen. De bekende faculteit FLASH (= Faculté des Lettres, Arts et Sciences Humaines) kamt met het probleem om colleges te moeten geven aan aantallen van 300 of meer studenten. De Faculté de Médicine waar artsen worden opgeleid heeft een akkoord met de zusterfaculteit in Bordeaux. Een artsendiploma van de faculteit in Bamako wordt ook in Frankrijk erkend.
Uit eigen ervaring weet ik dat Malinese artsen goed geschoold zijn. Echter de bijscholing van hen is een groot probleem. Het middelbaar onderwijs is explosief toegenomen vooral door de stichting van veel privé middelbare scholen (Lycés Privés) die allen kleine ondernemingen zijn waar de eigenaren in de eerste plaats geld willen verdienen en daarbij een goede opleiding proberen te garanderen maar hierin niet altijd slagen. Het basisonderwijs is nog meer versnipperd. Op de staatsscholen – Éducation Publique – zitten de kinderen vaak met meer dan 60 kinderen in een klas. Iedereen die de onderwijssector een beetje kent weet dat in deze gevallen goed onderwijs onmogelijk is. Alleen de beste leerlingen krijgen een kans. Vaak krijgen deze kinderen thuis extra (betaalde) bijlessen. Door onderwijzers die hiermee hun schamele loon kunnen aanvullen.

Onderwijs in het buitenland volgen
Ouders die geld hebben doen er daarom alles aan om hun kinderen in het buitenland op te laten leiden. Het liefst natuurlijk in Frankrijk of Canada maar tegenwoordig zijn Marokkaanse universiteiten ook geliefd vanwege hun geringe kosten en de garantie van goed onderwijs. Echter, veel Malinezen die in het buitenland opgeleid worden proberen een baan elders te krijgen waarvoor een goed salaris en goede perspectieven worden geboden. Terug naar Mali gaan is een optie maar dan moet je wel een kruiwagen hebben die ervoor zorgt dat je een goede baan krijgt. De vele opgeleide jongeren aan de universiteit van Mali wacht meestal geen uitzicht op een baan. Het is alom bekend dat je een goede baan kunt krijgen als je goede connecties binnen het regeringsapparaat hebt en anders moet je een hoog bedrag ‘onder de tafel’ door schuiven. Selectie op basis van kennis en kwaliteit is er weinig.

De droom om naar Europa te gaan
Iedereen die jong en arm is, heeft een droom om naar Europa te gaan om daar geld te verdienen en dit geld terug te sturen naar huis. Op het arme platteland worden in de vele arme dorpen grote inzamelacties gehouden om een dorpsgenoot naar Europa te sturen – legaal of illegaal – die daar geld gaat verdienen en dit terugstuurt naar z’n dorp. De geschatte bedragen die naar huis gestuurd worden overstijgen de officiële ontwikkelingshulp die Mali per jaar ontvangt. Wetende dat deze hulp meer dan 1 miljard Euro per jaar is geeft aan hoe groot deze stroom van (il)legalen is. In west en noordwest Mali waar de Sarakolé’s of Marca’s leven bestaat een oude traditie dat jonge mannen en vrouwen naar Europa of Amerika vertrekken. Ze leven daar in armoede en het geld dat ze verdienen wordt integraal naar hun families overgemaakt. Het is ook bekend dat uit deze gelden scholen, gezondheidsposten, wegen, irrigatiewerken gefinancierd worden. Toen in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw de grote hongersnoden veroorzaakt door droogte het gehele noorden van Mali trof kregen deze gebieden nauwelijks hulp. Hulp was ook niet nodig want de eigen mensen in het buitenland stuurden geld op waar de vele hongerigen van werden gevoed. Dit voorbeeldige systeem van solidariteit is helaas nooit beschreven. Het toont wel aan hoe traditionele gemeenschappen voldoende innovatieve oplossingen hadden gevonden en een goede veerkracht (= resiliance) hadden ontwikkeld.

Hulp van de EU
Het bovenstaande geeft al aan dat de 3,6 miljard Euro die onze minister Koenders aan de Afrikaanse landen gaat geven weinig impact zal hebben. De vele jongeren die naar Europa willen gaan zullen allen hun paspoort – ook de biometrische paspoorten – eenmaal in Marokko of Libië aangekomen weggooien. Idealiter zullen ze nooit zo’n duur paspoort – made in France – kopen want dan is hun vingerafdruk ook bekend. Het geld dat ze van hun familieleden hebben gekregen die al in Europa werken zullen ze gebruiken om de mensensmokkelaars te betalen die hen in gammele bootjes naar Europa varen. Niets zal hen tegenhouden. Ze zullen asiel aanvragen vanwege de economische onderontwikkeling in de landen van herkomst. Ze hebben inderdaad geen kans in de landen van herkomst.
Van de gelden die hun landen binnenkomen om werkgelegenheidsprojecten te scheppen is al aangetoond dat die geen resultaat hebben. Ze zullen zeggen dat Europa zelf niet in staat is genoeg werk voor eigen ingezetenen te scheppen. Koenders weet dat natuurlijk ook wel, en natuurlijk vragen jullie je nu af waarom hij dan toch dit soort verdragen ondertekent? Het antwoord is eenvoudig. Als je minister wilt zijn dan zal je dit werk moeten doen (ook als je beter zou moeten weten). Iemand die daar niet achter staat zou nooit minister kunnen worden.

Hoe gaat het verder?
Het Koenders-verdrag van 3,6 miljard Euro zal zeker mislukken want in feite worden deze landen gedwongen maatregelen te nemen die totaal geen invloed zullen hebben op de sterke bevolkingsgroei en de daarbij achterblijvende politieke van economische ontwikkeling. Deze landen worden daarbij gedwongen maatregelen te nemen die de EU wenst. Dit zal volgens mij meer jihadisten aantrekken maar ook kansloze jongeren in Mali hun kant doen kiezen. Steeds meer jongeren zullen daar ook net als hier in Europa buiten de economische ontwikkeling worden gehouden. In Mali zei een bekende journalist mij dat als de EU in Zuid-Europa geen banen voor jongeren kan garanderen deze zelfde EU het in Mali al helemaal niet zal lukken. Het is net als met de Griekse schuldencrisis dat Duitsland en Nederland via Schäuble en Dijsselbloem Griekenland zeggen ‘onze’ dus de Duitse en Nederlandse regels over te nemen. Daarbij komt ook dat 3,6 miljard Euro voor de EU peanuts is want de centrale EU-bankdirecteur kon 146 miljard Euro zo maar uit het niets scheppen om de EU-economie te stimuleren. Behalve dan dat de Europese export goedkoper werd heeft deze maatregel geen extra werkgelegenheid in de EU geschapen. Dan zal het Koenders verdrag met de Afrikaanse landen dat zeker niet doen. Hij zal hiermee op dit moment kunnen pronken en zich in de schijnwerpers plaatsen maar de geschiedenis zal hem anders beoordelen.

Hoe Europese politici denken over Afrika
Koenders schreef samen met zijn Duitse collega Steinmeier een artikel in de Volkskrant van 21 April 2016 waarin de beide heren zeggen dat de Malinezen meer democratie en mensenrechten willen. De beide heren hebben dat de Malinezen nooit gevraagd. Als ze hen dat zouden vragen dan zou er een geheel ander antwoord komen. Meer rechtvaardigheid maar dan volgens de Malinese tradities. Want dit verdrag dient alleen Europa zoals het verdrag met Griekenland alleen de financiële wereld in de rijke noord Europese landen diende.

Wat dan?
Werk zal je moeten scheppen op het platteland. Daarmee kun je de ontvolking en de trek naar de grote stad stoppen. De leegloop van het platteland neemt in Mali verontrustende vormen aan. Waarom? Geen werk, geen inkomen en vooral geen perspectieven. Gelukkig zijn er in Mali en ook in de buurlanden Senegal en Burkina Faso goede initiatieven. Bamako telde in 1985 ongeveer 200.000 inwoners. Nu in 2016 telt groot Bamako volgens schatting al meer dan 3 miljoen inwoners. Bamako is één van de snelst groeiende steden van Afrika. Onder de vele armen en ongeletterden in deze miljoenenstad hebben Jihadisten al veel aanhang. Deze trend moet gestopt worden. Op het platteland wordt het voedsel geproduceerd. Indien deze dorpen betere kansen krijgen zal de trek naar de stad en zeker de illegale emigratie naar Europa gestopt kunnen worden. Mensen blijven immers liever op de plek waar ze geboren zijn en waar hun kinderen toekomstperspectief hebben. Investeren in de land- en tuinbouw biedt uiteindelijk meer opties voor werkelozen en het voedselprobleem wat in de komende jaren zeker toe zal nemen. Het opnieuw noemen de trek naar de grote steden afremmen is alom bekend. De snelle bevolkingsgroei tegengaan ook. In de Sahel is sinds de onafhankelijkheid van de staten de bevolking verdriedubbeld en daarbij ook de voedselproductie maar gezien de ecologische draagkracht zal een verdere verhoging van de voedselproductie problemen geven tenzij hoge externe inputs zoals kunstmest en andere erg dure middelen gebruikt worden.
Deze groei van de bevolking waarvan het merendeel in armoede zal leven vooral in de grote volkswijken zoals ik die in Bamako heb gezien zal een ander groot probleem voor het westen opleveren. De invloed van islamietische organisaties die met veel geld uit de golfstaten en ook vanuit Saoedi-Arabië werken zal de haat tegenover het westen nog meer voeden. De fondsen die Koenders daar beloofd heeft zullen die situatie niet verbeteren maar ik vrees alleen maar verergeren.
Ik ben heel somber. Afrika zal zijn eigen problemen moeten oplossen. Wij mogen deze landen best helpen maar dan belangeloos. We moeten onze handen eindelijk eens van Afrika afhouden.

Meer artikelen over

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *