Aart en Afrika Foto en film

Bezoek aan Malawi

20140404Aart van der Heide. Het is al weer meer dan drie jaar geleden dat ik in Malawi was. Een parel van natuurlijke schoonheid in zuidelijk Afrika. De groene bergen en de prachtige meren. Je ziet duidelijk de overeenkomsten met Kenia. Het is immers het laatste stuk van de Rift Valley.



[foldergallery folder=”wp-content/gallery/20140411″ title=”Bezoek aan Malawi”]

Volop natuurschoon maar ook een snel groeiende bevolking die allemaal willen eten, wonen en werken. Vrouwen krijgen nog steeds veel kinderen waarvan er ook veel sterven. Het hebben van een man, zeker op het platteland, is nog steeds een must. Het geeft sociale zekerheid, ongetrouwd zonder man is niet gezien omdat andere vrouwen o.a. bang zijn dat hun man afgepakt zal worden. Zo zijn er vele redenen te noemen. Ook zie je diepe armoede. Op straat in Lilongwe lopen honderden jonge mannen hun waar aan te prijzen. Kleding, schoenen, computerwaar, mobiele telefoons zijn hier voor weinig geld te krijgen. Of het werkt en niet gestolen is weet je natuurlijk nooit.
Dit keer bezoek ik Zomba in het zuiden bij Lake Chilwa. We moeten een ‘climate change adaptition project’ evalueren dat door de Noorse regering wordt gefinancieerd. De Noren hebben veel geld dankzij de olie en daarom geven ze ook veel weg aan de zogenaamde natural resource management projecten. Climate change is daarom bij hen geliefd om op deze manier hun olie-inkomsten moreel te verantwoorden en te besteden. Het project is geheel Malawiaans (de staf), maar ook door een groep wetenschappers van de Zomba universiteit zelf bedacht en opgezet. Prima dus.
Gelukkig is Malawi nog een tamelijk vredig land en kun je ambassades binnenkomen zonder uitgebreide veiligheidscontroles. In Nairobi en tegenwoordig ook in Bamako wordt je helemaal binnenstebuiten gekeerd voordat je een ambassade binnen bent en zijn ambassades geheel omringd met road blocks. Vorig jaar deed ik een opdracht voor de Amerikaanse regering in Mali. Je kon de ambassade mensen alleen maar bezoeken als het bezoek een dag van te voren was aangekondigd. Wilde je een medewerker snel spreken dan moest je een afspraak buiten de ambassade maken. Hier in Malawi gelukkig nog niet.
Het land was in de 19de eeuw een engels protectoraat. Eerst kwamen er schotse zendelingen om de bevolking te kerstenen. Daarna vele Amerikaanse, Engelse en ook Nederlandse missionarissen die de bevolking in dit prachtige land erg godsvruchtig hebben gemaakt. Iedere vergadering in een overheidsinstelling wordt dan ook met gebed geopend waarbij iedereen de ogen sluit en de handen vouwt. Dit gebeurde ook in de dorpen die ik bezocht. In de dorpen waar ook moslims woonden werd het gebed met Allah en God geopend en kon ik de leiders groeten met ‘Salaam Aleikum’.
De bevolking is erg gediciplineerd en je zult zelden brutale of onfatsoenlijke antwoorden op je vragen krijgen. De Malawiers zeggen zelf dat hun eerste president Banda een strenge heerser was die de gehele maatschappij volgens zijn eigen waarden en normen wilde ordenen. Zelfs de lengte van de rokken voor vrouwen bepaalde hij via allerlei kledingvoorschriften. Hij had ook een soort politie die hierop toekeek zoals Iran en Saoedi Arabie hun religieuze politie hebben.
Het land is erg arm en daarbij groeit de bevolking als kool. In het gebied waar ik nu werk is dat bijna 3% per jaar en dat is vergeleken met andere Afrikaanse landen nog eens niet erg hoog. Een hoge bevolkingsdruk die daarbij de natuur niet ontziet geeft natuurlijk allerlei ecologische problemen. Houtkap op grote schaal, overbevissing van het meer, uitgedroogde grond enz. zijn de gevolgen. Het project probeert hier enige orde in te brengen en dat lukt zowaar enigszins.
Het land heeft een parlementaire democratie en een door de bevolking gekozen president. Toen in 2012 de gekozen president Butarhika stierf aan een hartaanval werd de vice president Joyce Banda zijn opvolger. Zij werd daarmee het tweede vrouwelijke staatshoofd van Afrika naast Ellen Johnson Sirleaf in Liberia.
Joyce Banda wordt hier niet als een sterke president gezien. Op dit moment worden de verkiezingen in mei voorbereid maar zij lijdt erg onder het zogenaamde cashgate corruptieschandaal. Politici en bevriende bedrijven hebben grote bedragen zoek gemaakt. Het betreft een bedrag van 13 miljard US$ dus ongeveer 10 miljard euro. Geen kattepis als je weet dat veel Malawiers nog geen euro per dag kunnen besteden. De grote donoren hebben alle monetaire hulp stop gezet. De Britse regering heeft een Engels auditbureau betaald om deze zaak tot op de bodem uit te zoeken en dat hebben ze goed gedaan. Een uitgebreid auditrapport is verschenen maar de namen van de corrupte politici en be-vriende bedrijven zijn doorgestreept. De oppositie eist nu van de regering en ook van de Britse regering dit rapport geheel openbaar te maken. De Malawiaanse regering weigert dat want weet dat Joyce Banda’s partij dan zeker de verkiezingen zal verliezen.
Wat we nu zien is een interessant fenomeen. De positie van de vrije pers en ook de positie van de ‘civil society’ of wel het maatschappelijk middenveld kan nu laten zien hoe belangrijk deze is in de jonge Afrikaanse democratieen.
De kranten die vrij onafhankelijk zijn tracteren ons iedere dag op nieuws rond dit schandaal. De politie heeft nu 5 arrestaties verricht maar iedereen weet dat het niet de grote jongens en meisjes zijn. Vanmorgen las ik in een krant dat de regering via het Hoog Gerechtshof heeft gevraagd deze vijf verdachte personen vrij te laten. Als dit gebeurt zal Joyce Banda in een nog moeilijker positie komen. Gebeurt dit niet dan verwacht men zeker ook meer arrestaties. De oppositie – heeft natuurlijk ook geen schone handen – ruikt natuurlijk bloed. Welk scenario zich ook zal afspelen, de civil society kan nu haar kracht tonen.
Alle Afrikaanse presidenten zijn naar Brussel vertrokken voor de EU-Afrika conferentie. De grote en chique delegaties daar zullen zich in al hun pracht en praal vertonen. Grote afwezige is Joyce Banda omdat ze gezien de politieke situatie niet kon vertrekken. De officiele reden die genoemd werd is dat zij vanwege de komende verkiezingen thuis moet blijven.
Het wordt me ook in Malawi weer duidelijk hoe belangrijk een krachtige maar ook onafhankelijke civil society is. Onafhankelijk wil o.a. ook zeggen onafhankelijk van buitenlandse donoren die via deze structuren hun politieke agenda opdringen. Ik heb dat persoonlijk in Mali goed kunnen volgen waar de onafhankelijke civil society enorm groeit o.a. dankzij de vele gelden uit het buitenland.
Ik heb hier weer een voorbeeld van hoe donoren grote invloed op het beleid en dus de ontwikkeling van een land hebben. Wie betaalt die bepaalt. Zo simpel is het nog steeds.
Toch overheerst bij mijn vertrek uit Malawi een tevreden gevoel. Nog een rustige maatschappij waar je nog vrij kunt rondlopen en dat niet getroffen is door opstanden en ingrijpen van vreemde troepen zoals het in mijn geliefde Mali is vergaan.

Reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *